Saborna crkva
Nova kragujevačka crkva je prva crkva u oslobođenoj Srbiji izrađena u vizantijsko-romanickom stilu, što joj, pored ostalog, daje posebno mesto u arhitekturi druge polovine pretprošlog veka. Projekat za ovu crkvu uradio je Andreja Andrejević 1866. godine. Izradivši plan za Sabornu crkvu u Kragujevcu, Andrejević je posle više vekova vratio sakralnu arhitekturu njenim korenima u Vizantiji, označivši time kraj prevlasti baroka. Volja Božija je bila, da delo, po kojem ce ovaj arhitekta ostati upamcen, bude baš gradevina koja mu je toliko muka donela – Saborna crkva u Kragujevcu. Po letopisu Saborne crkve osvećenje je izvršio mitropolit Teodosije u nedelju 30. septembra (13. oktobra) 1884.godine. Po prvi put Kragujevac je dobio crkvu koja je u potpunosti mogla da odgovori potrebi i koja je svojim izgledom postala njegov ponos. Odmah po osvećenju crkve, počelo se sa nabavkom i izgradnjom stvari koje su neophodne za bogoslužbeni život. Između ostalog, postojala je velika potreba za zvonikom. Odlučeno je da zvona izlije topolivnica kragujevačkog Vojno-tehničkog zavoda i to od starih turskih topova.
Krajem XIX i početkom XX veka, Kragujevac je, kao i cela Kraljevina, doživljavao svoj uspon. To je vreme kada nastaju najznačajnija zdanja, a između ostalih i zgrada Prve kragujevacke gimnazije. Po urbanistickom planu iz 1910. bilo je predviđeno čak i uvodenje tramvaja, ali je početak rata sve pomeo. Kako je u Kragujevcu bila prestonica Obrenovića, prijatelja cara Franca Josifa, to je grad u velikoj meri bio pošteđen. Šta više, okupaciona vlast je pomagala staru crkvu, koja je zbog svog ktitora uživala naročitu zaštitu. Međutim, Nova crkva je tokom okupacije ostala bez bakarnog krova i zvona, a fotografije iz tog perioda pokazuju da je fasada bila u velikoj meri propala.
